تقویت عزت نفس و خودباوری

علاقه بسیار من به سخنرانی و مهارت های ارتباطی باعث شد که به مطالعه در این حوزه و آموختن مهارت های کلامی و تقویت فن بیان بپردازم. در خلال این دوره ها متوجه شدم که یکی از مهمترین ویژگی های یک سخنران، عزت نفس بالا و خودباوری است. بعدها که فرصتی پیش آمد تا آموخنه هایم را با همکارانم به اشتراک بگذارم، با دقیق شدن و تحلیل سخنرانی های دوستانم در کارگاه فن بیان و اصول سخنرانی به این یقین رسیدم که عزت نفس در داشتن کلامی نافذ و سخنرانی قدرتمند بسیار موثر است. با توجه به اهمیت این موضوع تصمیم گرفتم مطالعات و تحقیقاتم را در این زمینه افزایش دهم و با مطالعه چند کتاب و چندین مقاله و شرکت در دوره های آموزشی مرتبط توانستم محتوایی آموزشی برای کارگاه تقویت عزت نفس و خودباوری تهیه کنم. در این مقاله تصمیم دارم خلاصه ای این محتوا را در اختیار شما همراهان عزیر قرار دهم:

عزت نفس چیست؟

عزت نفس یعنی خودمان را ارزشمند و لایق خوشبختی بدانیم

در سایه عزت نفس بالا چه چیزهایی به دست می آوریم؟

قرار نیست مسابقه ای طراحی بشه و هر کسی که عزت نفس بالاتری داشته باشد جایزه بگیرد یا لوح تقدیر

قرار نیست با عزت نفس بالا پولدارتر بشویم

قرار نیست در محل کار هر کسی که نتیجه تست عزت نفس بالاتری داشت به او ارتقا درجه بدهند

در حقیقت عزت نفس بالا به صورت غیرمستقیم در کیفیت زندگی ما اثر می گذارد

شخصی که دارای عزت نفس بالاست خودش را دوست دارد و برای خودش ارزش و احترام قائل است، این شخص بسیار با خودش مهربان است و خودگویی های او با خودش مثبت است. خودش را همانگونه که هست پذیرفته و در راستای بهبود تلاش می کند. این شخص هیچ تعارضی با خود ندارد و عموما چنین فرادی از سلامت جسمانی بالایی برخوردارند.

عزت نفس بالا یعنی شما خودتان را به عنوان انسانی ارزشمند و لایق احترام بپذیری و برای دیگران هم همین اندازه احترام و ارزش قائل باشی. چنین فردی بدون تردید دایره دوستان و روابط بسیار خوبی خواهد داشت و شخصی قدرتمند در روابط خواهد بود

عزت نفس بالا به شخص قدرت بروز احساسات و حسن جویی از نزدیکان و اعضای خانواده را می دهد. چنین افرادی روابط عاطفی با کیفیتی را تجربه می کنند.

همانگونه که ملاحظه فرمودید عزت نفس بالا به طور غیر مستقیم بر روابط، سلامتی و موقعیت اجنماعی شخص اثر می گذاردو شخص در سایه عزت نفس بالا زندگی با کیفیت تری را تجربه می کند.

عزت نفس با خود شیفتگی متفاوت است

مراقب باشیم عزت نفس با خودشیفتگی اشتباه نشود!!!!

خودشیفتگی یعنی فقط خودم را می بینم و هیچ کس دیگر مهم نیست، ولی عزت نفس به ما احساس ارزشمندی می دهد، شخص با عزت نفس بالا نه تنها خود را ارزشمند و لایق خوشبختی می داند بلکه همه انسانها را صاحب ارزش و قابل احترام می داند، بدون در نظر گرفتن مقام ، ثروت و جایگاه اجتماعی

تفاوت عزت نفس و اعتماد به نفس

بارها پیش آمده که فراگیران عزت نفس و اعتماد به نفس را دو واژه مترادف می دانند. شما چه فکری می کنید؟

اعتماد به نفس یعنی باور ما به داشتن توانایی در انجام کاری

ممکن است در بعضی کارها اعتماد به نفس داشته باشیم و در بعضی کارها نه

تا صحبت از اعتماد به نفس مطرح می شود سوالی که مطرح می شود این است: اعتماد به نفس در انجام چه کاری؟؟؟

عزت نفس یعنی چقدر برای خودم ارزش قائل هستم، تا چه حد خودم را لایق خوشبختی می دانم، فارغ از اینکه اعتماد به نفس دارم یا نه چقدر احساس ارزشمندی دارم؟

نشانه های افراد با عزت نفس پایین:

توانایی نه گفتن ندارند…

تا به حال فکر کردید چرا گاها نه گفتن اینقدر برای ما دشوار است؟

ریشه این ویژگی برمی گردد به دوران کودکی ما، وقتی به ما گفته می شد ” بچه خوب کسی که هرچی پدر و مادرش گفتند گوش کنه” یا ” بچه خوب روی حرف پدر و مادرش حرف نمی زنه” و…

این مدل رفتار نه گفتن را برای ما به یک رفتار بی ادبانه یا گستاخانه تبدیل کرده است. در اینجا چندین دلیل برای اینکه به راحتی نمی توانیم نه بگوییم را برای شما لیست کردم:

راضی نگه داشتن دیگران

ترس از طرد شدن

ترس از عدم تایید

ترس از عدم پذیرش

ترس از تنهایی

 

 

مدام در حال انتقاد از خود و دیگران هستند

افرادی که عزت نفس پایین دارند از آنجایی که خود و دیگران را ارزشمند و لایق احترام نمی دانند مدام در حال انتقاد از خود و اطرافیان هستند. دخترخانمی را فرض کنید که با خانواده وارد یک مجلس عروسی می شود، هر کسی را که می بینه یک ایرادی می گیره، این چرا موهاش اینطوریه؟ این چقدر چاق شده؟، این چقدر لباسش زشته، اون چقدر بلند می خنده… خوب که از همه ایراد گرفت آینه رو از تو کیفش برمی داره و با خودش می گه این چه بینی بی ریختیه که تو داری؟؟!!!

همینطوری که ملاحطه کردید شخص با عزت نفس پایین به خودش و دیگران رحم نمی کنه و مدام در حال انتقاد از خود و دیگران است

خودشان را با دیگران مقایسه می کنند

مقایسه کردن از ویژگی های اشخاص با عزت نفس پایین است، در هر جمعی قرار بگیرد داشته های دیگران را با خودش مقایسه می کند و گاهی حتی با مقایسه های افراطی روحیه خود را تخریب می کند مثلا خودش را که کارمند یک شرکت است با بازاریاب فلان شرکت مقایسه می کند و احساس بدی به خودش می دهد.

خودشان را مقصر می دانند

افرادی با عزت نفس پایین زیاد معذرت خواهی می کنند، حتی در اتفاقی که هیچ سهمی در آن نداشته اند خود را مقصر می دانند و مدام معذرت خواهی می کنند

دائما دنبال تایید دیگران هستند

از آنجایی که شخص با عزت نفس پایین برای خودش ارزش و احترام زیادی قائل نیست، وقتی کاری انجام می دهد دنبال گرفتن تایید دیگران است. پستی در فضای مجازی منتشر می کند و برایش تعداد لایک ها اهمیت دارد، لباسی می خرد اگر دیگران آن لباس را پسندیدند که از آن استفاده می کند و اگر نه ممکن است لباس را نپوشد.

شما از شما می خواهم که همین الان که تا اینجای مقاله را خواندید، یک قلم و کاغذ بردارید و پنج تا از ویژگی های مثبت خودتان را بنویسید….

 

دیگران را مقصر می داند و مسئولیت گریز هستند

یکی از نشانه هایی که ممکن است شخص با عزت نفس پایین داشته باشد این است که در رویارویی با مشکلات و مسائل زندگی سهم خود را نمی پذیرد و مدام دیگران را مقصر می داند.

اعتماد به نفس پایین دارند

عموما این افراد اعتماد به نفس پایین دارند. وقتی کاری را با کیفیت قابل قبول انجام می دهند و یکی دو بازخورد انتقادی می گیرند، کلا همه ویژگی های خوب کارشون را فراموش می کنند و اعتماد به نفسشان را کلا از دست می دهند

اگر بخواهید خودتان را ارزیابی کنید فکر می کنید کدام یک از این ویژگی ها در شما صادق است؟

جای نگرانی نیست همه ما زمینه هایی از عزت نفس پایین داریم و خبر خوب این است که با شناخت این نشانه ها در خودمان می توانیم درصدد تقویت عزت نفس خودمان اقداماتی انجام دهیم.

عواملی که عزت نفس را کاهش می دهد

هدفگذاری نامناسب

وقتی بدون در نظرگرفتن توانایی ها و قابلیت هایمان هدفی برای خودمان تعیین می کنیم. مثلا تصمیم می گیریم روزی ۳۰ صفحه کتاب بخوانیم. روز اول ۳۰ صفحه می خوانیم و حالمون خیلی خوبه، روز دوم ۲۵ صفحه می خوانیم، روز بعد ۲۰ صفخه و خلاصه روز آخر هفته ۵ صفحه می خوانیم. درسته که در پایان ماه یا سال همین میزان کتاب هم برای شخصی که یک صفحه کتاب هم نمی خوانده، پیشرفت بزرگی است ولی این شخص که خودش می داند هدفش ۳۰ صفحه در روز بوده، خودش را شکست خورده می داند و عزت نفسش کاهش می یابد.

شخصی کردن مسائل

شخصی کردن مسائل به میزان زیادی به عزت نفس ما لطمه می زند. فرض کنید شما مسئول آموزش یک واحد آموزشی هستید و دوره آموزشی برگزار می کنید، وقتی فراگیری از دوره آموزشی خاصی راضی نباشد و انتقاد و اعتراضش از کلاس را به شما منتقل کند، به این معنی است که این فراگیر از مجموعه ای که مسئول برگزاری دوره آموزشی هست انتقاد می کند، اگر شما مسئله را شخصی کنید و خودتان را مسئول همه عیب و ایرادهایی که ایشان مطرح کرده بدانید غیر منطقی برخورد کردید و خودتان را بی رحمانه سرزنش خواهید کرد و این مدل رفتار به عزت نفس شما آسیب می زند.

خودویرانگری

خیلی از مواقع ما قبل از اینکه از دیگران شکست بخوریم از خودمان  شکست می خوریم. یکی از این مواقع زمانی است که گرفتار کامل گرایی می شویم. کامل گرایی وقتی است که که می خواهیم همه کارها را به بهترین شکل ممکن انجام دهیم و برای این کار انرژی، زمان و هزینه زیادی مصرف می کنیم. از خودمان انتظار بهترین ظاهر، قد و وزن را داریم و اگر اینطوری نباشد، احساس بدی خواهیم داشت. کامل گرایی انواع متفاوتی دارد و به میزان زیادی به عزت نفس ما آسیب می زند.

ترس از تنهایی

گاهی برای اینکه توسط اطرافیان طرد نشنویم و تنها نمانیم تن به کارهایی می دهیم که با ارزش ها و باورهای ما متناقض است و اینجاست که از مخزن پر ارزش عزت نفسمان خرج می کنیم. پسر جوانی که در گروه دوستانش همه سیگار می کشند و از ترس اینکه نکنه او را در دورهمی هایشان شرکت ندهند، برخلاف میل و ارزش هایش سیگار می کشد و وارد یک خودگویی منفی با خودش می شود و عزت نفسش روز به روز کاهش می یابد.

اهمال کاری

اهمال کاری یا به تعویق انداختن کارها بسیار اثر بدی روی عزت نفس ما دارد. وقتی کاری را لازم است همین الان انجام دهیم ولی به دلیل اهمال کاری و تنبلی انجام نمی دهیم، مدام با خودمان گفتگوی منفی داریم و احساس بدی نسبت به خودمان داریم.اگر شما هم احساس می کنید که بعضی وقتها اهمال کاری می کنید، مراقب گفتگوی دورنی با خودتان باشید. بهترین راهکار این است که روشهای درمان اهمال کاری را یاد بگیرید و با تمرین از دست این ویژگی نامطلوب رها شوید.

 

خوب حالا ببینیم چه کارهایی برای بهبود عزت نفسمان می توانیم انجام دهیم

آگاه زندگی کنیم

زندگی پر از مشغله و گرفتاری در دنیای پر از اطلاعات امروز باعث شده بسیاری از ما نسبت به خود، افکار و اعمالمان ناآگاه باشیم. خودآگاهی یعنی موضوعی را در مورد خودمان بدانیم و این آگاهی زمینه یک اقدام و عمل را در ما به وجود آورد. بسیاری از مواقع ما می دانیم که گاها کنترل خشم نداریم ولی اقدامی بابت این رفتار انجام نمی دهیم. در این شرایط عزت نفس ما تخریب می شود.

همین الان چند مورد را بنویسید که اطرافیان مدام به شما گفته اند ولی شما جدی نمی گیرید و برایش اما و اگر دارید….

خوب تو مرحله بعد یکی از مواردی که در لیست دارید را انتخاب کنید و بنویسید حاضرید برای برطرف شدن این موضوع چه اقدامی انجام دهید…

پذیرش واقعیت

واقعیت ها را بپذیریم. ویژگی های خوب و بد را در خودمان ببینیم و بپذیریم. اولین راه برای برطرف کردن ویژگی های بد و آزاردهنده، پذیرش آنهاست. همه ما انسان هستیم و این طبیعی است که در کنار ویژگی های مثبت، ویژگی های منفی هم داشته باشیم.شخص با عزت نفس بالا خودش را همینطوری که هست با تمام ویژگی های مثبت و منفی می پذیرد و سعی در بهبود و رفع نقاط منفی خود دارد.

مسئولیت پذیری

زندگی ما انسانها از مجموعه رفتارهای ما تشکیل شده است. رفتارهای ما در راستای تامین نیازهای اساسی ما هستند و نکته مهم این است که همه رفتارها انتخاب ما هستند. ما هستیم که انتخاب می کنیم انسانی پرانرژی یا کم انرژی باشیم. به قول ویلیام گلسر در کتاب تئوری انتخاب همه ما انسانها مسئول انتخاب هایمان هستیم. تنتیجه تحقیقات این روانشناس معروف بر روی افراد دچار افسردگی نشان می دهد بسیاری از افرادی که از افسردگی رنج می برند، افسردگی را انتخاب کرده اند. باور کنیم که این خودمان هستیم که دنیای خودمان را می سازیم و به توانمندی هایمان ایمان داشته باشیم و مسئولیت انتخاب هایمان را بپذیریم.

برای زندگی خود هدفگذاری کنید

برای داشتن یک زندگی شاد و عالی لازم است اهداف مشخص و واضح داشته باشیم وقتی بدانیم در زندگی دنبال چه هدفی هستیم و برای رسیدن به آن تمام تلاشمان را بکنیم، احساس ارزشمندی می کنیم و عزت نفسمان به میزان قابل توجهی افزایش می یابد.

تقویت خودباوری

مهمترین رکن در افزایش عزت نفس، باورهای ما هستند. به قول آنتونی رابینز مربی موفقیت” انسان ماشین اثبات باورهایش هست “. به باورهایمان توجه کنیم، مراقب باشیم که باورهای محدودکننده که گاها از دوران کودکی همراه ما هستند، کیفیت زندگی ما رو تحت تاثیر قرار ندهد. تو نمی تونی، توانایی این کار را نداری، هیچ وقت تنهایی کاری را شروع نکن، مراقب باش شکست نخوری و… جملات بسیاری که ممکنه باورهای ما رو ساخته باشند.باورهایی که واقعیت ندارند و تنها ما را محدود کرده اند. مراقب ورودی های مغزتون باشید. رادیو، تلویزیون، شبکه های اجتماعی و اطرافیان شما بسیار در ساخت باور های شما موثرند. شما میانگین پنج نفری هستید که با آنها بیشترین وقت را می گذارید پس آگاه باشید که وقتتان را در طول روز با چه افرادی سپری می کنید.

این مقاله گزارشی از مطالعه چند کتاب و چند دوره آموزشی بود که به نظر من مهمترین مطالب آموزشی بود که در این مدت یاد گرفته بودم امیدورام برای شما هم کاربردی بوده باشد.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *